W 2026 roku podatek cyfrowy przestał być wyłącznie politycznym hasłem i stał się realnym projektem, który może zmienić zasady gry dla platform, reklamodawców, wydawców i części firm technologicznych w Polsce. Patrzę na ten temat przede wszystkim przez pryzmat konkurencji i rynku pracy: kto faktycznie poniesie koszt, czy część obciążeń zostanie przerzucona dalej oraz czy państwo zyska narzędzie bardziej sprawiedliwego opodatkowania gospodarki platformowej.
Najkrócej: chodzi o daninę od wybranych usług cyfrowych, a nie od całego internetu
- Projekt obejmuje przede wszystkim reklamę ukierunkowaną, platformy pośredniczące i monetyzację danych.
- W polskim projekcie stawka ma wynosić 3%, a podatnikami mają być tylko największe grupy spełniające wysokie progi przychodowe.
- To nie jest zwykły podatek dochodowy ani VAT, tylko narzędzie obciążające wybrane przychody z rynku cyfrowego.
- Najsilniej odczują go firmy oparte na reklamie, pośrednictwie i danych, a skutki dla pracy będą głównie pośrednie.
- W tle trwa spór międzynarodowy: państwa chcą opodatkować wartość tworzoną lokalnie, ale bez wspólnej reguły rośnie ryzyko napięć i przerzucania kosztów.
Czym jest ta danina i dlaczego w ogóle o niej dyskutujemy
Najprościej ujmując, chodzi o podatek od przychodów osiąganych przez część dużych firm cyfrowych tam, gdzie korzystają one z lokalnego rynku, użytkowników i danych, ale nie mają klasycznej, fizycznej obecności. To ważne rozróżnienie: nie opodatkowuje się tu zysku, tylko określony przychód, więc mechanizm działa wcześniej i zwykle mocniej niż CIT. Właśnie dlatego budzi tyle emocji, bo wpływa na model biznesowy, a nie tylko na końcowe rozliczenie podatkowe.
W praktyce taki instrument ma sens tam, gdzie wartość powstaje z trzech rzeczy naraz: skali użytkowników, danych oraz pośrednictwa. Dlatego obejmuje raczej reklamy, marketplace’y i obieg danych niż zwykłą sprzedaż własnych towarów przez sklep internetowy. Ja patrzę na to jak na próbę zrównania zasad między firmą, która płaci lokalne daniny od tradycyjnej działalności, a platformą zarabiającą na tym samym rynku, ale w innym modelu księgowym.
| Instrument | Na co jest naliczany | Jak zwykle wpływa na rynek pracy |
|---|---|---|
| VAT | Na konsumpcję | Najczęściej przez ceny, rzadziej bezpośrednio przez zatrudnienie |
| CIT | Na zysk firmy | Pośrednio przez inwestycje, marże i skłonność do reinwestowania |
| Danina od usług cyfrowych | Na wybrane przychody z reklamy, platform i danych | Pośrednio przez budżety reklamowe, prowizje, ceny usług i skłonność do zatrudniania |
| Składki i PIT od pracy | Na wynagrodzenie i zatrudnienie | Najbardziej bezpośrednio wpływają na koszt pracy netto i brutto |
To rozróżnienie ma znaczenie, bo debata publiczna często wrzuca wszystko do jednego worka. Tymczasem jeśli myli się podatek od przychodu z podatkiem od zysku, łatwo potem zbudować fałszywe oczekiwania co do efektów gospodarczych. I właśnie od tego warto przejść do polskiego projektu, który w 2026 roku wyszedł poza etap ogólnej idei.
Jak wygląda polski projekt w 2026 roku
W Polsce temat nie jest już abstrakcją. W komunikacie Ministerstwa Cyfryzacji z 27 stycznia 2026 r. pojawiła się zapowiedź projektu ustawy o podatku rekompensującym od niektórych usług, a w rządowym wykazie prac projekt otrzymał numer UD385. Z dokumentu opublikowanego przez KPRM wynika, że planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to III kwartał 2026 r.
Najważniejsze liczby są dziś dość konkretne. Projekt zakłada stawkę 3% od przychodu z wybranych usług świadczonych na terytorium Polski, a podatnikiem ma być podmiot lub grupa, której łączne przychody globalne przekraczają 1 mld euro, a przychody podlegające opodatkowaniu w kraju przekraczają 25 mln zł w poprzedzającym okresie rozliczeniowym. W projekcie przewidziano też pomniejszenie daniny o kwotę zapłaconego w Polsce CIT, co ma ograniczyć efekt podwójnego obciążenia.
Ważny jest również zamysł administracyjny. Z dokumentów rządowych wynika możliwość ustanowienia przedstawiciela podatkowego, co ma ułatwić egzekucję obowiązków wobec podmiotów działających z zagranicy. To szczegół techniczny, ale w praktyce decyduje o tym, czy przepis zostanie martwą literą, czy rzeczywistym narzędziem fiskalnym. Żeby zobaczyć, kogo ten projekt ma objąć, trzeba zejść jeszcze poziom niżej.
Kogo obejmie, a kogo wyłącza
Tu właśnie widać, że projekt nie ma być podatkiem od całego internetu. Celuje w kilka konkretnych modeli biznesowych, a resztę próbuje zostawić poza zakresem. To rozsądne podejście, bo zbyt szeroka definicja szybko uderzyłaby w zwykły handel online, streaming treści własnych czy usługi finansowe, a wtedy argument o równości opodatkowania straciłby wiarygodność.
| Obszar | Status w projekcie | Dlaczego to ważne |
|---|---|---|
| Reklama ukierunkowana na interfejsie cyfrowym | Objęta | To główny kanał monetyzacji największych platform społecznościowych i reklamowych |
| Wielostronne platformy i marketplace’y | Objęte | Tu wartość powstaje z pośrednictwa między użytkownikami i z efektu skali |
| Sprzedaż danych o użytkownikach | Objęta | Projekt chce opodatkować przychód z danych, nie samą aktywność użytkowników |
| Własne treści cyfrowe, komunikacja i płatności | Wyłączone | To ogranicza ryzyko objęcia zwykłych serwisów treściowych i narzędzi użytkowych |
| Sklepy online sprzedające własne towary bez pośrednictwa | Wyłączone | Chroni klasyczny e-commerce przed wrzuceniem do jednego koszyka z platformami |
| Regulowane usługi finansowe i wybrane formy crowdfundingu | Wyłączone | Sektor finansowy ma własne, szczególne ramy nadzorcze i podatkowe |
| Podmioty publikujące materiały redakcyjne | Wyłączone | To ważna próba ochrony wydawców przed pełnym objęciem ich nową daniną |
Właśnie takie wyłączenia pokazują, że ustawodawca próbuje trafić w wąski cel: duże, zglobalizowane modele oparte na danych i pośrednictwie. To nie rozwiązuje wszystkich sporów, ale pozwala uniknąć najgorszego scenariusza, czyli opodatkowania zwykłej sprzedaży internetowej albo treści redakcyjnych tak, jakby były tym samym co reklama platformowa. A gdy już wiemy, kto ma zapłacić, trzeba odpowiedzieć na pytanie najważniejsze dla czytelnika MarekBiernacki.pl: co to zrobi z cenami, zatrudnieniem i strukturą rynku pracy.
Co to zmieni dla firm, konsumentów i rynku pracy
Dla firm
Najbardziej bezpośredni efekt to spadek marży albo wzrost kosztów zgodności. Duże platformy mogą próbować skompensować nowy koszt wyższymi opłatami dla reklamodawców, prowizjami dla sprzedawców albo mniej korzystnymi warunkami współpracy. Nie zakładam automatycznie, że zrobią to w całości, ale przy podatku od przychodów ten impuls do przerzucenia kosztu jest po prostu silny. To oznacza, że dla części firm w Polsce marketing cyfrowy może stać się droższy, a skalowanie sprzedaży - wolniejsze.
Dla konsumentów
Jeżeli platformy podniosą prowizje lub ceny reklam, ten koszt może wrócić do klienta końcowego w bardziej ukrytej formie: droższym produkcie, słabszej promocji, wyższej opłacie serwisowej albo mniejszym wyborze. Nie chodzi więc tylko o wielkie spółki z branży technologicznej. W praktyce koszt może rozlać się po całym łańcuchu, od agencji reklamowych, przez małe sklepy internetowe, aż po użytkownika końcowego. To typowy mechanizm w podatkach pośrednich: formalnie płaci jeden podmiot, ekonomicznie część kosztu ponosi ktoś dalej.
Przeczytaj również: Krótszy tydzień pracy w Polsce - co zmienia w podatkach i płacach
Dla rynku pracy
Tutaj efekt będzie najbardziej pośredni, ale moim zdaniem właśnie najciekawszy. Jeśli budżety reklamowe i marże firm staną się ciaśniejsze, część przedsiębiorstw będzie ostrożniej zatrudniać w obszarach wzrostu, sprzedaży i marketingu. Z drugiej strony może wzrosnąć popyt na specjalistów od rozliczeń, analityki, compliance i doradztwa podatkowego. Nie widzę tu prostego bilansu „mniej miejsc pracy” albo „więcej miejsc pracy”. Bardziej prawdopodobne jest przesunięcie zatrudnienia z funkcji handlowych i reklamowych w stronę funkcji zgodności, finansów i obsługi danych.
Warto też pamiętać o jednym szerszym wniosku, na który od lat zwraca uwagę OECD: różnice podatkowe między formami aktywności i zatrudnienia wpływają na decyzje firm oraz pracowników. Jeśli system zaczyna faworyzować jedne modele, a obciąża inne, rynek pracy nie pozostaje obojętny. Dlatego przy tej reformie liczy się nie tylko stawka, ale też prostota reguł i neutralność wobec różnych form działalności. To prowadzi już prosto do pytania, dlaczego cała sprawa nie kończy się na polskim projekcie.
Dlaczego ten spór wykracza poza Polskę
Spór o podatek cyfrowy nie jest wyłącznie polski. Od lat trwa on między państwami, OECD, Komisją Europejską i dużymi gospodarkami, które patrzą na te same platformy z różnych perspektyw. OECD w ramach prac nad rozwiązaniem filaru pierwszego zakładało wycofywanie istniejących podobnych danin i wstrzymanie kolejnych, bo bez wspólnej reguły rośnie ryzyko konfliktów handlowych i podwójnego opodatkowania. Z kolei Komisja Europejska idzie równoległą ścieżką modernizacji VAT w pakiecie ViDA, który jest czymś innym niż klasyczna danina od przychodów platform i będzie wdrażany stopniowo aż do 2035 r.
Ja widzę tu podstawowy problem: każdy kraj chce, żeby wartość powstająca na jego rynku była opodatkowana uczciwie, ale bez koordynacji międzynarodowej łatwo zamienić to w serię jednostronnych ruchów. IMF ostrzegał już wcześniej, że źle zaprojektowane podatki cyfrowe mogą wywoływać napięcia handlowe i nie zawsze dają znaczące wpływy budżetowe. To nie jest argument przeciwko samej idei, tylko przypomnienie, że w podatkach liczy się konstrukcja, a nie samo hasło. Im bardziej technicznie dopracowany projekt, tym mniejsze ryzyko, że zamieni się w polityczny symbol bez realnej skuteczności.
Dlatego właśnie przyszłość tej reformy zależy nie od jednego mocnego komunikatu, ale od tego, czy państwo zdoła połączyć trzy rzeczy naraz: skuteczność poboru, prostotę rozliczeń i ochronę normalnej działalności gospodarczej. A to już jest kwestia detali, nie sloganów.
Na co patrzeć, zanim mechanizm zacznie działać
- Czy finalna wersja projektu utrzyma wąski zakres i nie rozszerzy się na zwykły e-commerce albo serwisy treściowe.
- Czy stawka pozostanie na poziomie 3% i czy pomniejszenie o CIT nie okaże się zbyt skomplikowane w praktyce.
- Czy wpływy zostaną przeznaczone na konkretne cele, na przykład innowacje, media, administrację cyfrową albo rozwój kompetencji.
- Czy rząd wprowadzi jasne zasady dla firm zagranicznych, żeby ograniczyć ryzyko sporów i opóźnień w egzekucji.
- Czy projekt nie przerzuci nieproporcjonalnych kosztów na mniejszych reklamodawców, sprzedawców i twórców treści.
Gdybym miał zostawić czytelnika z jedną praktyczną myślą, powiedziałbym tak: o sensie tej reformy nie zdecyduje sama nazwa ani polityczny spór, tylko to, czy nowe zasady naprawdę wyrównają konkurencję bez dokładania nadmiarowych kosztów firmom i pracownikom. Jeśli projekt zostanie napisany precyzyjnie, może uporządkować część rynku. Jeśli będzie zbyt szeroki albo zbyt ciężki administracyjnie, dołoży głównie nowych sporów i nowych rachunków.
